आज राती, ब्रह्माण्डको पर्दा केही पातलो हुनेछ । शरद पूर्णिमा, जसलाई कोजाग्रत पूर्णिमाको नामले पनि चिनिन्छ, यो केवल एउटा खगोलीय घटना मात्र होइन; यो आध्यात्मिक रूपान्तरण, दिव्य प्रेम र आत्म-साक्षात्कारको एक महत्वपूर्ण ढोका हो ।
​आज राती, चन्द्रमा आफ्नो पूर्ण रूपमा छन भने आफ्ना सबै १६ कलाहरू (दिव्य गुणहरू) छरिरहेको यश वर्षको यो एउटा मात्र रात्रीकालिन अवस्था हो, जब चन्द्रमा पृथ्वीको सबैभन्दा नजिक हुन्छन् तब यो धर्तीमा 'अमृत' को वर्षा गर्छन्, जुन ब्रह्माण्ड चेतना, उपचार र अमरताको प्रतीक हो ।
​महारास (परम मिलन)
​पौराणिक कथाहरूका अनुसार भनिएको पाईन्छ यही रातमा वृन्दावनका दिव्य कुञ्जहरूमा भगवान कृष्णले द्वापर युगमा आफ्नो अलौकिक बासुरी बजाउनुभएको थियो रे ।
​श्रीकृष्णले बजाएको त्यस बासुरीको धुनले भौतिक जगतका बन्धनहरूलाई तोड्यो र गोपिहरूलाई आफ्नोतर्फ आकर्षित गर्‍यो, जो मानवीय आत्मा (जीवात्मा) का प्रतीक हुन् । महारासका माध्यमबाट, परम चेतना (परमात्मा) ले आफैलाई विस्तारित गर्नुभयो, ताकि उहाँले प्रत्येक आत्मासँग एकै समयमा नृत्य गर्न सक्नुहुनुपर्छ । यो त्यो रात हो जब समयको अस्तित्व मेटियो, अहंकार चकनाचूर भयो, र एक शुद्ध, अद्वैत भक्तिको उदय भयो।
​स्वयंको जागरण
​चन्द्रमा मन (चित्त) का स्वामी हुन्। आज राती, चन्द्रमाका १६ दिव्य गुणहरूद्वारा प्रकाशित भएर, तपाईंकै मनमा सांसारिक भ्रम (माया) बाट माथि उठ्ने र त्यो परम दिव्य स्रोतसँग पूर्ण रूपमा जोडिने अद्भुत क्षमता छ ।
​वैदिक परम्परा अनुसार, आज राती देवी लक्ष्मी पृथ्वीमा आउनुहुन्छ र रातमा शान्तिमय तरिकाले सोध्नुहुन्छ: "को जागर्ति ?" (को जागिरहेको छ?) ।
क) यो केवल शारीरिक रूपमा जागा बसिरहने कुरा होइन, बल्कि यो ती आत्माहरूका लागि एक आह्वान हो जो आध्यात्मिक रूपमा जाग्रत छन् ।
ख) यस रात प्राप्त हुने समृद्धिको अर्थ केवल भौतिक धन होइन; यो 'ऐश्वर्य' हो, ज्ञान हो, आन्तरिक शान्ति र दिव्य कृपाको आध्यात्मिक भण्डार हो ।
​देवी लक्ष्मी माताले ती मानिसहरूलाई आशीर्वाद दिनुहुन्छ जो मौन ध्यानमा बसेका छन् र जब पूरै संसार सुतिरहेको हुन्छ, तब उनीहरू आफ्नो साँचो दिव्य स्वरूपप्रति जाग्रत हुन्छन् ।
​पवित्र परम्परा (खिर)
​चामलको खिरलाई रातभर खुला रुपमा (चाँदनीमा) राख्ने पवित्र परम्परा, वास्तवमा एक आध्यात्मिक रूपान्तरण (alchemy) हो ।
क) मीठो दूधले एक माध्यम (कंडक्टर) को रूपमा काम गर्छ, जसले चन्द्रमाको अति-उच्च आवृत्ति भएका तरङ्गहरू, ब्रह्माण्ड प्राण र ताराहरूबाट बर्षिने उपचारक ऊर्जालाई सोखिहाल्छ ।
ख) भोलि बिहान यो प्रसाद ग्रहण गर्दा सूक्ष्म ऊर्जा मार्ग (नाडीहरू) शुद्ध हुन्छन्, स्नायु प्रणाली शान्त हुन्छ र भौतिक शरीरमा दिव्य प्राण-शक्तिको सञ्चार हुन्छ ।
​महा-ध्यान र साधना
क) महा-ध्यान: राति ११:०० बजे देखि १:०० बजेको बीचमा चन्द्रमाको प्रत्यक्ष प्रभावमा बस्नुहोस् । चाँदनीलाई तपाईंको तेस्रो नेत्र (आज्ञा चक्र) मा प्रवेश गर्न दिनुहोस्, ताकि यसले तपाईंको मनको उल्झनहरू र गहिरो कर्म-बन्धनहरूलाई मुक्त गर्न सकोस्
ख) मन्त्र जप: 'ॐ नमो भगवते वासुदेवाय' वा महामन्त्रको जाप गरेर 'रास' ऊर्जासँग जोडिनुहोस्, अथवा प्रचुरताको ऊर्जायुक्त एकाकार हुनका लागि 'ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः' को जप गर्नुहोस्। ।
ग) मौन: वातावरणमा प्रवाहित भइरहेको अपार ब्रह्माण्ड शक्तिलाई आफ्नै भित्र आत्मसात गर्नका लागि मौन धारण गर्नुहोस् ।
​त्यसैले आज राती तपाईंको मुटुलाई यस ब्रह्माण्ड वर्षाका लागि खुला गर्नुहोस् । यो दिव्य प्रकाशलाई तपाईंको अहंकार र अन्धकारमय बनेका सोच र विवेकहरूलाई मेटाउन दिनुहोस् र तपाईंको भित्रको शाश्वत आनन्दलाई जाग्रत हुन दिनुहोस् ।
उल्लेखित कुराहरु वैदिक सास्रसंग कुराहरुलाई आधार मानेर यहाँ प्रस्तुत गरिएकाछन् । तर उल्लेखित कुराले जीवन जिउनकालागी कर्म नै महत्वपुर्ण उपयुक्त कार्य हो भन्ने कुरा दर्शाउदछ । त्यसकारण हामी मानव भएर बाच्नकालागी पहिला मानव बन्न सक्नु पर्दछ भने मानव बन्नकालागी मानविय कार्य गर्नुपर्दछ । आऔं आजको यश कोजाग्रत पुर्णिमाको अवसरमा हामी संकल्प गरौंकी हामी मानव भएर मानवकल्याणकालागी निरन्तर रुपमा व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथी उठेर कार्य गरिरहौं र अगाडी बढीनरहौं ।